İçindekiler
1Yazım Kuralları Nedir?
Yazım kuralları, sözcüklerin ve cümlelerin yazılı biçiminin nasıl olması gerektiğini gösteren kurallardır. Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen bu kurallar, tüm yazılı iletişimde uyulması gereken standartlardır. Doğru yazım, metinin anlaşılabilirliğini arttırır ve profesyonellik sağlar.
Yazım Kurallarının Kapsamı
Yazım kuralları; büyük harflerin kullanımı, ayrı ve bitişik yazılan kelimeler, noktalama işaretleri, sayıların yazımı, özel isimlerin yazımı ve bağlaçların yazılış biçimini kapsar.
2Büyük Harflerin Kullanımı
Büyük harfler, cümle başında, özel isimler ve bazı sıfatlarda kullanılır. Yanlış büyük harf kullanımı, yazının profesyonel görünümünü bozar.
Mutlaka Büyük Harf Kullanılacak Yerler
Cümle başı: "Okula gitti." (O büyük)
Kişi isimleri: Ali, Ayşe, Mehmet
Yer adları: Türkiye, İstanbul, Ankara, Akdeniz Denizi
Ülke, şehir, bölge, dağ adları: Anadolu, Avrupa, Kuzey Anadolu
Kurum ve kuruluş adları: Türk Dil Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı
Gemi, gemi sınıfı isimleri: TCG Dumlupınar
Ünvan, başlık: Başkan, Müdür (sadece isim olarak, tanım değil)
Bayram adları: Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı
Küçük Harfle Yazılacak Yerler
Gün-ay isimleri (tanım): pazartesi, ocak, mayıs
Mevsim adları: bahar, yaz, sonbahar, kış
Dil ve halk adları (tanım): türkçe, ingilizce, türk, alman
Din adları (tanım): islam, hristiyanlık
Ortak isimler: sıra, sandalye, masa, ağaç
Rütbe, meslekler (tanım): asker, doktor, öğretmen
Örnek: "Müdür bey geldi." (müdür tanım) vs. "Müdür Ahmet geldi." (müdür ünvan)
3Ayrı ve Bitişik Yazılan Kelimeler
Bazı kelime grupları ayrı, bazıları bitişik yazılır. Bunları öğrenmek, yazım hatalarını azaltmak için önemlidir.
Ayrı Yazılan Kelimeler
Birleşik kelimeler: temizlik görevlisi, başbakanı, anaokulı (ayrı: temizlik + görevlisi)
Sıfat + isim: güzel şarkı, yüksek dağ, zarif kız
Özel + isim: Karadeniz Bölgesi (Karadeniz büyük başlıyor)
-ci, -cı, -isi, -ısı eki: bahçıvan-ı (bahçıvanı), doktor-u (doktoru)
Sayı + sayı: yirmi üç, dokuz yüz
Bitişik Yazılan Kelimeler
Birleşmiş kelimeler: bahçıvan, ağaçkakan, balkabağı, armudu
İlgeç + isim: içinde, altında, üzerinde, yanında, karşısında
Zaman belirten: sabahtan, akşama doğru, gündüz, gece
Yönü gösteren: kuzeyinde, batısında, doğusunda
Bileşik isimler: kahvaltı, öğle, akşam, gündüz
Genel Kural: Eğer anlam değişmiyorsa bitişik, anlam bozuluyorsa ayrı yazılır.
4"de/da" ve "ki" Bağlaçlarının Yazımı
"de/da" ve "ki" sözcükleri hem ek hem bağlaç olarak kullanılabilir. Bunların ayrı mı, bitişik mi yazılacağını belirlemek önemlidir.
"de/da" ve "te/ta"
Bitişik (ek): Ismin bulunma hali ekiyse bitişik yazılır.
"Evde oturdu." (evde = ev + de yani ev+bulunma hali eki)
"Masanın üzerinde kitap var." (üzerinde = üzerde eki)
Ayrı (bağlaç): Eğer bağlaç olarak "ayrıca, yine, daha" anlamında kullanılıyorsa ayrı yazılır.
"Rüzgâr esiyordu, de bir de yağmur yağmaya başladı." (ayrıca anlamında)
"Sen de gel." (sen + de = sen de ayrı, bağlaç)
"ki"
Bitişik (ek): Eğer isim veya zamir ile birleşmiş bir ek ise bitişik yazılır.
"Annesi geldi, o zaman şakası bitişik yazılır." anlamında)
"Benim-ki = benimki" (iyelik sıfatı), "Sizin-ki = sizinki"
Ayrı (bağlaç): Eğer cümleleri birleştirme amacıyla bir bağlaç olarak kullanılıyorsa ayrı yazılır.
"Biliyorum ki sen haklısın." (bağlaç, ayrı yazıl)
"Unutma ki bu çok önemli." (bağlaç, ayrı yazıl)
Sınav Tuzağı
SınÜyelik eki "-ki" ile bağlaç "ki" karıştırıldığında hata yapılır. Sorunun "kim yaptı? ne yaptı?" söyle cevaplanabiliyorsa bağlacını, değilse ek.
5Sayıların Yazımı
Sayılar, yazılı metinlerde harfle veya rakamla yazılabilir. Hangi durumda hangi biçimde yazılacağını bilmek gerekir.
Harfle Yazılan Sayılar
Birden dokuz arası: bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz
Onlar başamağı: on, yirmi, otuz, kırk, elli, altmış, yetmiş, seksen, doksan
Yüzler başamağı: yüz, iki yüz, üç yüz
Binler ve üstü: bin, iki bin, bir milyon
Örnek: "Yüz kırk üç öğrenci vardı." (143 sayısı yazıda harfle yazılır)
Rakamla Yazılan Sayılar
Dört ve üzeri başamaklı sayılar: 1234, 5000, 123.456
Yüzde işareti ile: %50, %75
Tarihler: 2026, 15 Temmuz 1453
Saatler: 14:30, 9:45
Para: 100 TL, 50 $
Örnek: "Sınıfta 43 öğrenci bulunmaktadır." (43 rakamla yazılır)
Genel Kural: Cümle içinde doğal akışta sayılar harfle yazılır. Raporlar, tablolar, özel durumlarda rakamla yazılır.
6Önemli Noktalar
Mutlaka Bilmen Gerekenler
- Cümle başlarında ve özel isimler daima büyük harfle başlar
- TDK yazım kuralları tüm resmi belgeler için standarttır
- "de/da" ekiyse bitişik, bağlaçsa ayrı yazılır
- "ki" iyelik ekiyse bitişik, bağlaçsa ayrı yazılır
- Yer adlarının tüm kelimeleri büyük harfle başlayabilir (Karadeniz Bölgesi)
- Sayılar doğal akışta harfle, raporlarda rakamla yazılır
Sık Yapılan Hatalar
- "de/da" bağlaçını ek ile karıştırmak: "Bu kitapta (ayrı) bir hata var" vs "Kitapta (bitişik) bir hata var"
- "ki" bağlaçını iyelik eki ile karıştırmak: "Biliyorum ki..." vs "Benimki..."
- Gün ve ay adlarını hep büyük harfle yazmak: pazartesi (küçük), Pazartesi (cümle başı)
- Meslek adlarını hep büyük yazmak: doktor (küçük), Doktor Ahmet (büyük, ünvan)
- Bitişik yazılması gereken kelimeleri ayrı yazmak: "bahçıvan" değil "bahçı van"
- Ayrı yazılması gereken kelimeleri bitişik yazmak: "temizlikgörevlisi" değil "temizlik görevlisi"
7Pratik Sorular
Öğrendiklerini test et! Aşağıdaki soruları çözmeye çalış.
"Benimki" sözcüğü bitişik mi, ayrı mı yazılır? Neden?
"İstanbul'da yağmur yağıyor." cümlesinde "da" bitişik mi, ayrı mı yazılmalıdır?
"Biliyorum ki senin haklı olduğunu." cümlesini yazım kurallarına göre düzeltin.
"Temizlik Görevlisi" ve "temizlik görevlisi" arasındaki fark nedir?
"Türkiye'nin batısında, Ege Bölgesindeki otuz dört şehirden birisi olan Izmir, çok güzeldir." cümlesindeki yazım hatalarını bulunuz.